Androlog – specjalista od męskości. Czym dokładnie zajmuje się ten lekarz i kiedy warto go odwiedzić?

Większość mężczyzn, zapytana o lekarza od męskich spraw intymnych, bez wahania wskaże urologa. I choć urolog faktycznie odgrywa ogromną rolę w leczeniu męskiego układu moczowo-płciowego, to w świecie medycyny istnieje specjalista, którego można nazwać wprost „męskim odpowiednikiem ginekologa„. Mowa o andrologu.

Podczas gdy urolog skupia się głównie na problemach chirurgicznych i układzie moczowym (nerki, pęcherz, prostata), andrologia to dziedzina medycyny koncentrująca się ściśle na fizjologii i patologii męskiego układu rozrodczego. Androlog patrzy na mężczyznę holistycznie przez pryzmat jego zdolności prokreacyjnych, funkcjonowania seksualnego oraz gospodarki hormonalnej. Najkrócej rzecz ujmując: jeśli problem dotyczy męskich hormonów, płodności lub sprawności w sypialni – właściwym adresem jest gabinet andrologiczny.

Z jakimi problemami należy zgłosić się do androloga?

Do androloga trafiają najczęściej mężczyźni, u których układ rozrodczy przestał funkcjonować optymalnie z powodów fizjologicznych lub hormonalnych. Do gabinetu powinny Cię skłonić przede wszystkim:

• Problemy z płodnością: To główny powód wizyt w gabinetach andrologicznych. Jeśli para bezskutecznie stara się o dziecko od ponad 12 miesięcy, mężczyzna bezwzględnie powinien skonsultować się z andrologiem.

• Objawy andropauzy (męskiego przekwitania): Spadek energii życiowej, przewlekłe zmęczenie, uderzenia gorąca, problemy z koncentracją, bezsenność, drastyczny spadek libido oraz przybieranie na wadze (szczególnie w okolicach brzucha).

• Zaburzenia erekcji i potencji: Brak porannych wzwodów, trudności w osiągnięciu lub utrzymaniu pełnej erekcji, a także przedwczesny lub opóźniony wytrysk.

• Zmiany w wyglądzie ciała (Ginekomastia): Nienaturalne powiększenie gruczołów piersiowych u mężczyzn, co najczęściej świadczy o poważnych zaburzeniach proporcji między testosteronem a estrogenami.

• Zaburzenia budowy narządów płciowych: Niezstąpienie jąder (wnętrostwo), zbyt małe jądra (hipogonadyzm), żylaki powrózka nasiennego lub wyczuwalne guzki i zgrubienia w worku mosznowym.

• Zaburzenia dojrzewania u chłopców: Zbyt wczesne lub opóźnione dojrzewanie płciowe.

Profilaktyka andrologiczna. Kiedy iść pierwszy raz i jak często się badać?

W przeciwieństwie do ginekologii, andrologia nie posiada z góry narzuconego, rygorystycznego kalendarza corocznych wizyt dla każdego zdrowego mężczyzny. Nie oznacza to jednak, że profilaktykę można ignorować.

Kiedy iść na pierwszą wizytę do androloga?

Pierwszy kontakt z andrologiem (lub endokrynologiem dziecięcym) często ma miejsce w okresie dojrzewania (około 14-16 roku życia), jeśli rodzice zauważą, że chłopiec nie rozwija się prawidłowo pod kątem cech płciowych (brak mutacji, brak owłosienia, zahamowanie wzrostu prącia i jąder).

U dorosłych, w pełni zdrowych mężczyzn, pierwsza wizyta andrologiczna odbywa się najczęściej w dwóch momentach życia:

1. Na etapie planowania rodziny: Coraz więcej świadomych mężczyzn udaje się do androloga przed rozpoczęciem starań o dziecko, by profilaktycznie zbadać jakość swojego nasienia.
2. Po 40. – 45. roku życia: Kiedy poziom testosteronu zaczyna naturalnie spadać. Wizyta ta pozwala ocenić tzw. profil starzenia się mężczyzny i wdrożyć odpowiednie działania zapobiegające andropauzie.

Jak często wykonywać badania andrologiczne?

Jeśli mężczyzna jest zdrowy, nie ma problemów z płodnością i życiem seksualnym, nie ma konieczności rutynowych wizyt andrologicznych (warto jednak pamiętać o corocznych wizytach u urologa w celu badania prostaty po 45. roku życia).

Jeśli jednak pacjent znajduje się pod opieką androloga, np. z powodu leczenia niepłodności lub stosowania Zastępczej Terapii Testosteronem (TRT), wizyty kontrolne i badania krwi odbywają się zazwyczaj co 3 do 6 miesięcy. Absolutnym fundamentem męskiej profilaktyki, który każdy mężczyzna musi wykonywać samodzielnie raz w miesiącu, jest badanie palpacyjne jąder w celu wczesnego wykrycia ewentualnych zmian nowotworowych.

Jakie leki i skierowania może wystawić androlog?

Androlog dysponuje specjalistycznymi narzędziami, które pozwalają niezwykle precyzyjnie zajrzeć w „chemiczną” i mikroskopijną stronę męskości.

Leki na receptę wystawiane przez androloga

Specjalista ten może przepisać szeroki wachlarz leków regulujących gospodarkę hormonalną i funkcje rozrodcze:

• Zastępcza Terapia Testosteronem (TRT): Zastrzyki, żele lub plastry z testosteronem, przepisywane mężczyznom ze zdiagnozowanym hipogonadyzmem (klinicznym niedoborem tego hormonu).

• Leki stymulujące płodność: Leki z grupy antyestrogenów (np. klomifen), które u mężczyzn stosuje się w celu pobudzenia jąder do produkcji własnego testosteronu i zwiększenia produkcji plemników.

• Leki poprawiające erekcję: Preparaty z grupy inhibitorów fosfodiesterazy typu 5 (PDE5), takie jak sildenafil czy tadalafil, które ułatwiają osiągnięcie pełnego wzwodu.

• Suplementacja celowana: Specjalistyczne mieszanki witamin, antyoksydantów, cynku, selenu i L-karnityny o udowodnionym, medycznym działaniu poprawiającym parametry nasienia.

Jakie skierowania i badania diagnostyczne zleca androlog?

Wizyta andrologiczna niemal zawsze wiąże się ze zleceniem pogłębionej diagnostyki. Androlog kieruje pacjentów na:

• Spermiogram (Badanie nasienia): To najważniejsze badanie w andrologii. Ocenia się w nim objętość ejakulatu, liczbę plemników, ich ruchliwość, żywotność oraz morfologię (prawidłową budowę).

• Rozbudowane panele hormonalne z krwi: Badanie poziomu testosteronu całkowitego i wolnego, hormonu luteinizującego (LH), folikulotropowego (FSH), prolaktyny, estradiolu (żeby wykluczyć nadmiar hormonów żeńskich) oraz SHBG (białka wiążącego hormony płciowe).

• USG jąder (Moszny): Pozwala na dokładną ocenę wielkości jąder, wykluczenie guzów oraz zdiagnozowanie żylaków powrózka nasiennego (które „przegrzewają” jądra i często są przyczyną niepłodności).

• Badania genetyczne: W przypadku ciężkiej niepłodności lub całkowitego braku plemników w nasieniu (azoospermia), androlog może zlecić badanie kariotypu, mutacji genu CFTR (odpowiadającego m.in. za mukowiscydozę i brak nasieniowodów) oraz mikrodelecji regionu AZF na chromosomie Y.

• Skierowania zabiegowe: Na mikrochirurgiczne leczenie żylaków powrózka nasiennego, biopsję jądra (w celu pobrania plemników bezpośrednio z tkanek do procedury In Vitro) czy wazektomię.

Andrologia to dziedzina, która przywraca mężczyznom jakość życia, pewność siebie i szansę na ojcostwo. Wizyta w tym gabinecie to dowód dbania o siebie i odpowiedzialności za swój organizm.