Chlamydioza to 1 z najczęściej diagnozowanych bakteryjnych chorób przenoszonych drogą płciową na całym świecie. Jej bezpośrednią przyczyną jest zakażenie wewnątrzkomórkową bakterią o nazwie Chlamydia trachomatis. Drobnoustrój ten wykazuje ogromne powinowactwo do komórek nabłonka walcowatego, który wyścieła między innymi cewkę moczową, szyjkę macicy, odbytnicę oraz tylną ścianę gardła i spojówki.
W środowisku medycznym chlamydia zyskała miano „cichej epidemii” ze względu na swój niezwykle podstępny charakter. W przeciwieństwie do rzeżączki czy kiły, infekcja ta u ogromnej większości pacjentów rozwija się przez wiele miesięcy, a nawet lat, nie dając absolutnie żadnych widocznych objawów. Szacuje się, że nawet 75% zakażonych kobiet i około 50% mężczyzn nie odczuwa żadnych dolegliwości, nieświadomie przekazując patogen kolejnym partnerom seksualnym.
Drogi zakażenia – jak można zarazić się chlamydią?
Bakteria Chlamydia trachomatis ginie niezwykle szybko poza organizmem nosiciela, co oznacza, że zakażenie przez przedmioty codziennego użytku, deski klozetowe, baseny czy sauny jest z medycznego punktu widzenia praktycznie niemożliwe. Do transmisji patogenu wymagany jest bezpośredni kontakt błon śluzowych.
-
Kontakty seksualne: To główne i niemal wyłączne źródło zakażeń. Bakteria przenosi się podczas każdego rodzaju niezabezpieczonego stosunku: waginalnego, analnego oraz oralnego.
-
Transmisja z matki na dziecko: Kobieta ciężarna będąca nosicielką chlamydii może zarazić noworodka podczas porodu siłami natury. Prowadzi to najczęściej do chlamydiowego zapalenia spojówek lub ciężkiego, atypowego zapalenia płuc u niemowlęcia.
-
Autoinokulacja (samozakażenie): W rzadkich przypadkach pacjent może przenieść bakterie z własnych narządów płciowych do oka (np. pocierając je nieumytą dłonią), co wywołuje bardzo bolesne zapalenie spojówek.
Objawy chlamydii u kobiet i mężczyzn
Jeśli infekcja nie ma charakteru utajonego, pierwsze objawy pojawiają się najczęściej w okresie od 7 do 14 dni od momentu ryzykownego zbliżenia. Ze względu na różnice anatomiczne, choroba manifestuje się nieco inaczej w zależności od płci.
Przebieg infekcji u kobiet
U kobiet bakteria atakuje przede wszystkim kanał szyjki macicy oraz cewkę moczową. Kiedy infekcja daje o sobie znać, pacjentki najczęściej zgłaszają następujące problemy:
-
Zmieniona wydzielina z pochwy (często o ropnym lub śluzowo-ropnym charakterze i nieprzyjemnym zapachu).
-
Pieczene, szczypanie i ból podczas oddawania moczu (często mylone ze zwykłym zapaleniem pęcherza).
-
Nietypowe krwawienia i plamienia między miesiączkami oraz krwawienia kontaktowe (po stosunku).
-
Tępy, przewlekły ból w podbrzuszu i miednicy mniejszej.
-
Ból podczas głębokiej penetracji w trakcie stosunku (dyspareunia).
Przebieg infekcji u mężczyzn
Męska anatomia sprawia, że pierwszym celem bakterii jest cewka moczowa. Objawy u mężczyzn bywają bardziej uciążliwe i skłaniają do szybszej wizyty u specjalisty:
-
Wodnisty, śluzowy lub śluzowo-ropny wyciek z cewki moczowej (najbardziej zauważalny rano).
-
Bardzo silne pieczenie i świąd wewnątrz cewki podczas mikcji.
-
Zaczerwienienie i obrzęk ujścia cewki moczowej na żołędzi.
-
Ból, tkliwość i obrzęk jednego lub obu jąder (w przypadku, gdy bakteria przedostanie się do najądrzy).
Chlamydia w jamie ustnej i gardle
Zjawisko to jest bezpośrednim wynikiem rosnącej popularności seksu oralnego. Zakażenie gardła chlamydią w 90% przypadków przebiega bezobjawowo. Kiedy jednak uaktywnia się stan zapalny, objawia się on przewlekłym bólem gardła, zaczerwienieniem, powiększeniem migdałków oraz węzłów chłonnych szyi, co pacjenci masowo mylą ze zwykłą infekcją sezonową.
Powikłania – do czego prowadzi nieleczona infekcja?
Brak objawów nie oznacza braku spustoszenia w organizmie. Przewlekła, nieleczona chlamydioza to 1 z najczęstszych przyczyn poważnych problemów z układem rozrodczym.
-
U kobiet: Bakterie wędrują z szyjki macicy wyżej, infekując jamę macicy, jajowody i jajniki. Prowadzi to do zapalenia narządów miednicy mniejszej (PID). Bliznowacenie i zrosty wewnątrz jajowodów są główną przyczyną ciąż pozamacicznych oraz trwałych problemów z płodnością (niepłodności jajowodowej).
-
U mężczyzn: Przewlekły stan zapalny prowadzi do zapalenia najądrzy, zapalenia gruczołu krokowego (prostaty) i tworzenia blizn w nasieniowodach, co znacząco obniża jakość nasienia i może być przyczyną męskiej niepłodności.
-
Reaktywne zapalenie stawów (zespół Reitera): To powikłanie immunologiczne, które może wystąpić u obu płci. Organizm, walcząc z chlamydią, zaczyna atakować własne tkanki, co wywołuje bolesne stany zapalne stawów (najczęściej kolanowych i skokowych), zapalenie spojówek oraz zmiany skórne.
Diagnostyka i skuteczne leczenie
Diagnozowanie chlamydii na podstawie samych objawów jest niemożliwe. Złotym standardem medycznym są testy molekularne PCR, które charakteryzują się czułością na poziomie 99%. Materiał do badania to najczęściej wymaz z szyjki macicy u kobiet, wymaz z cewki moczowej u mężczyzn lub po prostu próbka porannego moczu.
Leczenie jest proste, ale wymaga ścisłej dyscypliny:
-
Podstawą terapii są antybiotyki celowane (najczęściej stosuje się azytromycynę podawaną jednorazowo w dawce 1 g, lub doksycyklinę przyjmowaną przez 7 dni z rzędu).
-
Leczenie bezwzględnie musi objąć wszystkich partnerów seksualnych pacjenta. Jeśli kurację przejdzie tylko 1 osoba, przy najbliższym zbliżeniu dojdzie do ponownego zakażenia.
-
Aż do zakończenia terapii i ustąpienia objawów należy powstrzymać się od wszelkich kontaktów seksualnych (około 7 dni po przyjęciu ostatniej dawki leku).
Profilaktyka – jak skutecznie chronić swoje zdrowie?
Najskuteczniejszą formą zapobiegania zakażeniu chlamydią, obok wzajemnej wierności przebadanych partnerów, jest prawidłowe stosowanie barier mechanicznych. Prezerwatywy stanowią wysoce skuteczną ochronę przed transmisją tej bakterii podczas stosunków waginalnych i analnych.
Zaleca się również, aby osoby aktywne seksualnie (szczególnie te, które często zmieniają partnerów) profilaktycznie wykonywały testy PCR w kierunku chlamydii minimum 1 raz w roku. Takie podejście pozwala wykryć bezobjawową infekcję, zastosować krótką antybiotykoterapię i uniknąć nieodwracalnych powikłań związanych z płodnością.
