Fizjoterapeuta uroginekologiczny. Cichy bohater zdrowia intymnego i dna miednicy

Jeszcze do niedawna kobiety zmagające się z nietrzymaniem moczu po porodzie czy bólem podczas współżycia słyszały w gabinetach lekarskich znieczulające, ale okrutne: „taka pani uroda”, „po ciąży to normalne” lub „z wiekiem tak bywa”. Dziś wiemy już, że z problemami tymi nie trzeba (i nie wolno!) uczyć się żyć. Odpowiedzią na dolegliwości, na które ginekologia i urologia nie mają cudownej tabletki, jest fizjoterapia uroginekologiczna.

To niezwykle dynamicznie rozwijająca się gałąź medycyny, która łączy wiedzę z zakresu fizjoterapii, ginekologii, urologii i proktologii. Skupia się ona na mięśniach dna miednicy (MDM) – elastycznym „hamaku” rozpiętym na dole naszej miednicy, który podtrzymuje narządy wewnętrzne, stabilizuje postawę ciała, odpowiada za trzymanie moczu i kału oraz odgrywa kluczową rolę w satysfakcji seksualnej.

Czym dokładnie zajmuje się fizjoterapeuta uroginekologiczny?

Fizjoterapeuta uroginekologiczny to wykwalifikowany specjalista (najczęściej magister fizjoterapii z dodatkowymi, wieloletnimi szkoleniami), który ocenia i przywraca prawidłowe napięcie, siłę i elastyczność mięśni dna miednicy oraz powięzi.

Jego praca nie polega jedynie na zleceniu popularnego (i często błędnie wykonywanego) „zaciskania mięśni Kegla”. Specjalista ten patrzy na ciało holistycznie. Bada postawę ciała, wzorzec oddechowy, ruchomość miednicy i kręgosłupa, a także blizny pooperacyjne, ponieważ wszystko to ma bezpośredni wpływ na to, jak funkcjonują nasze narządy intymne. Terapia obejmuje m.in. terapię manualną (często wykonywaną per vaginam lub per rectum – przez pochwę lub odbyt), naukę prawidłowego oddechu trójwymiarowego, relaksację mięśniowo-powięziową, kinesiotaping (plastrowanie) czy biofeedback.

Z jakimi dolegliwościami należy zgłosić się do gabinetu?

Fizjoterapia uroginekologiczna to dziedzina, która ratuje jakość życia pacjentów na wielu płaszczyznach. Do gabinetu należy udać się w przypadku następujących problemów:

1. Nietrzymanie moczu i obniżenie narządów (POP)

To najczęstsze powody wizyt. Prawidłowo funkcjonujące dno miednicy to gwarancja kontroli nad pęcherzem.

• Wysiłkowe nietrzymanie moczu (WNM): Gazy lub mocz popuszczane podczas kichania, kaszlu, śmiechu, biegania czy podnoszenia ciężarów (nawet zaledwie kilka kropel!).

• Pęcherz nadreaktywny (OAB): Ciągłe uczucie parcia na pęcherz i konieczność natychmiastowego oddania moczu, często połączone z nocnym wstawaniem do toalety.

• Obniżenie narządów rodnych (POP): Uczucie „ciała obcego”, ciężkości lub ciążenia w pochwie, wynikające z osłabienia więzadeł podtrzymujących macicę, pęcherz lub odbytnicę.

2. Kobiety w ciąży i po porodzie (Połóg)

Ciąża i poród (niezależnie od jego rodzaju) to ekstremalne obciążenie dla dna miednicy i mięśni brzucha.

• Przygotowanie do porodu: Nauka oddechu, pozycji odciążających i masażu krocza, co znacząco zmniejsza ryzyko pęknięcia lub konieczności nacięcia.

• Rozejście mięśnia prostego brzucha (DRA): Brak powrotu brzucha do formy sprzed ciąży, uwypuklanie się powłok brzusznych i ból kręgosłupa.

• Mobilizacja blizn: Terapia twardych, ciągnących blizn po cesarskim cięciu (CC) lub pęknięciu/nacięciu krocza. Niezmobilizowana blizna to zrosty, które mogą powodować ból miednicy nawet lata po porodzie!

3. Ból intymny i dysfunkcje seksualne

Kiedy ginekolog wykluczy infekcje, a ból w sypialni nie znika, z pomocą przychodzi fizjoterapeuta uroginekologiczny. Problemy te wynikają najczęściej z chronicznego, patologicznego napięcia (hipertonii) mięśni dna miednicy.

• Dyspareunia i Wulwodynia: Ostre, piekące bóle w okolicach sromu i pochwy odczuwane przed, w trakcie lub po stosunku, uniemożliwiające czerpanie przyjemności z seksu.

• Pochwica (Vaginismus): Bezwolny skurcz mięśni pochwy, który sprawia, że penetracja jest fizycznie niemożliwa lub ekstremalnie bolesna.

• Bolesne miesiączki i endometrioza: Choć fizjoterapeuta nie usunie ognisk endometriozy, poprzez terapię manualną potrafi drastycznie zmniejszyć napięcie w miednicy mniejszej, uśmierzając ból menstruacyjny i ból podczas współżycia, który towarzyszy tej chorobie.

4. Czy mężczyźni też chodzą do fizjoterapeuty uroginekologicznego?

Zdecydowanie tak! Mięśnie dna miednicy posiadają obie płcie. Mężczyźni zgłaszają się do gabinetu najczęściej z problemem:

• Nietrzymania moczu po zabiegach urologicznych: (np. po operacji usunięcia prostaty – prostatektomii).

• Zespołu przewlekłego bólu miednicy mniejszej (CPPS): Objawiającego się bólem krocza, jąder czy odbytu, często mylonym z zapaleniem prostaty.

• Przedwczesnego wytrysku i zaburzeń erekcji: Mających podłoże w złym ukrwieniu i nadmiernym napięciu struktur miednicy.

Jak wygląda pierwsza wizyta i badanie?

Podobnie jak w gabinecie ginekologicznym, fizjoterapeuta uroginekologiczny przeprowadza wywiad, pytając o cykl menstruacyjny, ciążę, porody, operacje, dietę, a nawet sposób oddawania moczu i wypróżniania.

Najważniejszą (i budzącą największe obawy pacjentek) częścią jest badanie per vaginam (przez pochwę). Odbywa się ono najczęściej na leżance. Terapeuta aplikuje do pochwy jeden lub dwa palce, prosząc pacjentkę o wykonanie skurczu, kaszlu lub głębokiego oddechu. Nie używa przy tym zimnego wziernika! Badanie ma na celu ocenę siły skurczu, wytrzymałości mięśni oraz sprawdzenie, czy w strukturach pochwy nie ma ukrytych, bolesnych punktów spustowych. Jest to badanie delikatne, prowadzone w ciągłym dialogu z pacjentem i przerywane w momencie odczucia jakiegokolwiek dyskomfortu.

Wizyta u fizjoterapeuty uroginekologicznego to najlepsza inwestycja we własne zdrowie, komfort intymny i pewność siebie. Pamiętaj – nietrzymanie moczu przy kichaniu to nie jest „normalny urok bycia mamą”, a seks nigdy nie powinien boleć!