Większość z nas na hasło „seksuolog” wyobraża sobie gabinet wyposażony w wygodną kozetkę, na której pacjent opowiada o swoich ukrytych fantazjach, traumach z dzieciństwa i relacjach z rodzicami. Ten obraz, utrwalony przez popkulturę, jest jednak tylko połową prawdy. W świecie medycyny istnieje bardzo wyraźny podział na psychologa-seksuologa (który leczy rozmową i psychoterapią) oraz lekarza seksuologa, którego zadaniem jest spojrzenie na naszą intymność przez pryzmat biologii, chemii i fizjologii ludzkiego ciała.
Lekarz seksuolog to specjalista posiadający dyplom uczelni medycznej (najczęściej jest to wcześniej ginekolog, urolog, psychiatra lub internista), który ukończył dodatkową specjalizację z seksuologii. W przeciwieństwie do terapeuty, lekarz ten posiada pełne uprawnienia do przeprowadzania wywiadu medycznego, badania fizykalnego pacjenta, wypisywania recept oraz wystawiania zwolnień i skierowań. Jego głównym zadaniem jest zdiagnozowanie, czy nasze problemy w sypialni wynikają z „głowy”, czy z „ciała” – a bardzo często odpowiedź leży dokładnie pośrodku.
Z jakimi problemami należy zgłosić się do lekarza seksuologa?
Nasza seksualność jest niezwykle czułym barometrem ogólnego stanu zdrowia. Kiedy w organizmie zaczyna toczyć się choroba (np. cukrzyca, miażdżyca czy depresja), układ rozrodczy bardzo często jako pierwszy ogłasza strajk. Do lekarza seksuologa powinni udać się pacjenci (zarówno kobiety, jak i mężczyźni), którzy doświadczają:
-
Zaburzeń erekcji: Trudności w uzyskaniu lub utrzymaniu pełnego wzwodu. To jeden z najczęstszych powodów wizyt. U mężczyzn po 40. roku życia zaburzenia te często nie mają podłoża psychologicznego, lecz są pierwszym, wczesnym objawem chorób układu krążenia (naczyń krwionośnych).
-
Zaburzeń wytrysku: Przedwczesny wytrysk (powodujący ogromną frustrację partnerów) lub wytrysk opóźniony (brak możliwości osiągnięcia finału pomimo długotrwałej stymulacji).
-
Dyspareunii (Bólu podczas stosunku): Jeśli ginekolog lub urolog nie znalazł infekcji czy wad anatomicznych, seksuolog szuka przyczyn bólu w nieprawidłowym napięciu mięśni, braku nawilżenia lub zaburzeniach czucia.
-
Pochwicy (Vaginismus): Niezależny od woli kobiety, bolesny i silny skurcz mięśni otaczających wejście do pochwy, który całkowicie uniemożliwia penetrację.
-
Drastycznego spadku libido (HSDD): Kiedy ochota na seks spada do zera i wywołuje to u pacjenta cierpienie. Lekarz sprawdza, czy przyczyną nie są zaburzenia hormonalne lub przyjmowane na co dzień leki.
-
Anorgazmii: Całkowitego braku możliwości osiągnięcia orgazmu, mimo odczuwania podniecenia.
-
Kompulsywnych zachowań seksualnych (Seksoholizmu): Z czym lekarz seksuolog, zwłaszcza ze specjalizacją psychiatryczną, radzi sobie poprzez wdrażanie odpowiedniej farmakoterapii wyciszającej i kierowanie na specjalistyczną terapię uzależnień.
-
Dysforii i niezgodności płciowej: To często lekarz seksuolog-psychiatra jest pierwszym specjalistą, do którego zgłaszają się osoby transpłciowe w celu rozpoczęcia procesu diagnozy i tranzycji.
Jak wygląda wizyta i czy jest się czego bać?
Lęk przed wizytą u seksuologa jest ogromny, ponieważ dotykamy najbardziej intymnej sfery naszego życia. Wielu pacjentów zastanawia się: Czy lekarz będzie mnie dotykał? Czy będę musiał się rozebrać?
Wizyta rozpoczyna się od bardzo szczegółowego wywiadu. Lekarz zapyta o ogólny stan zdrowia, przyjmowane leki, nałogi, częstotliwość stosunków, a także o masturbację i oglądanie pornografii. Te pytania są zadawane całkowicie bez oceny moralnej – dla lekarza są to wyłącznie dane medyczne.
Badanie fizykalne nie zawsze jest konieczne. Jeśli lekarzem seksuologiem jest psychiatra i pacjent zgłasza np. problem z przedwczesnym wytryskiem wywołanym stresem, wywiad często wystarcza do postawienia diagnozy. Jeśli jednak pacjentka zgłasza ból podczas stosunku, a seksuolog ma jednocześnie specjalizację ginekologiczną, może zaproponować standardowe badanie na fotelu (zawsze za wyraźną zgodą pacjentki!).
Profilaktyka: Kiedy nie warto czekać?
W seksuologii nie ma kalendarza „badań profilaktycznych” (takich jak w przypadku cytologii czy mammografii). Profilaktyka polega tutaj na szybkości reakcji. Nie czekaj z wizytą miesiącami czy latami. Dysfunkcje seksualne mają tendencję do tworzenia błędnego koła – jeden nieudany stosunek generuje lęk, lęk powoduje kolejną porażkę, a to prowadzi do unikania seksu i rozpadu relacji. Jeśli problem ze wzwodem, bólem czy brakiem libido utrzymuje się dłużej niż kilka tygodni – to znak, by umówić wizytę.
Leki i skierowania. Jakie narzędzia ma w ręku lekarz seksuolog?
Tym, co odróżnia lekarza od psychologa, jest receptownik. Odpowiednio dobrana farmakoterapia potrafi zdziałać cuda, zdejmując z pacjenta presję i pozwalając mu skupić się na odbudowaniu bliskości z partnerem.
Leki na receptę wystawiane w gabinecie
-
Leki na zaburzenia erekcji (Inhibitory PDE5): Najpopularniejsze i najskuteczniejsze substancje rozszerzające naczynia krwionośne w prąciu (sildenafil, tadalafil, wardenafil). Lekarz dobiera odpowiednią dawkę, uwzględniając choroby serca pacjenta.
-
Leki opóźniające wytrysk: Zaskakującym dla wielu pacjentów narzędziem są leki z grupy SSRI (leki przeciwdepresyjne, np. dapoksetyna). W małych dawkach „efektem ubocznym” ich działania jest skuteczne opóźnianie momentu ejakulacji.
-
Leki znieczulające miejscowo: Specjalistyczne żele i kremy z lidokainą (dla mężczyzn z przedwczesnym wytryskiem) zmniejszające nadwrażliwość żołędzi.
-
Farmakoterapia psychiatryczna: Leki wyciszające, przeciwlękowe lub przeciwdepresyjne, jeśli dysfunkcja seksualna jest objawem głębokich zaburzeń nastroju lub chronicznego stresu.
-
Miejscowa terapia hormonalna: Dla kobiet w okresie menopauzy lekarz może przepisać globulki lub kremy z estrogenami (łagodzące suchość i pieczenie pochwy) albo testosteron w żelu (na ściśle określone wskazania przy spadku libido).
Skierowania i dalsza diagnostyka
Lekarz seksuolog współpracuje z wieloma innymi specjalistami. Może wystawić skierowania na:
-
Pełne panele z krwi: Zbadanie m.in. glukozy, lipidogramu (cholesterolu), testosteronu, prolaktyny i tarczycy.
-
USG Doppler prącia: Badanie przepływów naczyniowych, które pozwala ostatecznie potwierdzić lub wykluczyć fizjologiczne problemy z krążeniem jako przyczynę braku wzwodu.
-
Skierowanie na psychoterapię (Seksuologiczną): Gdy lekarz wykluczy przyczyny medyczne (ciało jest zdrowe), wystawia skierowanie do psychologa-seksuologa w celu przepracowania blokad emocjonalnych, konfliktów w związku czy lęku przed oceną (tzw. trening partnerski).
-
Konsultacje fizjoterapeutyczne: Skierowanie do fizjoterapeuty uroginekologicznego w celu leczenia pochwicy lub dyspareunii poprzez relaksację mięśni dna miednicy.
Lekarz seksuolog to drogowskaz w labiryncie naszych intymnych problemów. Przywraca wiarę w to, że medycyna potrafi skutecznie naprawić to, co psuje się w sypialni, ratując tym samym poczucie własnej wartości i relacje pacjentów.
