Seksualność osób z niepełnosprawnością intelektualną.

Seksualność to ostatnia rzecz, o jakiej myśli się w przypadku osób z niepełnosprawnością intelektualną

Właśnie te osoby ze względu na specyfikę swojej seksualności relatywnie często padają ofiarą przemocy seksualnej.

Izabela Fornalik – pedagożka specjalna, edukatorka seksualna

 

Kiedy mówimy o osobach z niepełnosprawnością intelektualną to powinniśmy myśleć o bardzo różnorodnej grupie. Są to osoby zarówno z lekką niepełnosprawnością intelektualną, które mają rodziny, dzieci, żyją w związkach, pracują. Są też osoby np. z Zespołem Downa lub też inne grupy z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym, czyli takie które potrafią samodzielnie dojechać do placówki i mają partnerki czy partnerów czy też próbują stworzyć relacje. I wreszcie są osoby z głęboką niepełnosprawnością intelektualną, które nie są w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb – bywa że są karmione i cały czas wymagają opieki rodziców lub innych opiekunów.

Każdy człowiek ma seksualność

Osoby z niepełnosprawnością intelektualną to, mimo wszystko nadal  są istoty seksualne, ponieważ mają płeć i mają potrzeby seksualne.

Stopień niepełnosprawności intelektualnej nie jest czynnikiem, który sprawia, że seksualność takich osób różni od seksualności osób zdrowych. Bardzo często słyszę pytania czym się różni seksualność osób z niepełnosprawnością intelektualną i seksualność osób sprawnych. Otóż, seksualność się nie różni. I nie chciałabym abyśmy patrzyli na seksualność poprzez różnice pomiędzy osobami zdrowymi, a niepełnosprawnymi ponieważ inaczej będziemy na nią patrzeć przez pryzmat zaburzeń i trudności, które z tym się wiążą. Osoba z niepełnosprawnością może być zdrowa seksualnie jeśli będzie właściwie edukowana i jeśli jej seksualność będzie wspierana.

Specyfika seksualności osób niepełnosprawnych

Wprawdzie można mówić o pewnej specyfice, która wiąże się z tym że osoba z niepełnosprawnością intelektualną ma mniejsze możliwości intelektualne, żeby zdobywać wiedzę o seksualności. Nikt z nas nie rodzi się z wiedzą i umiejętnościami radzenia sobie ze swoją seksualnością. My to nabywamy w toku życia, a osoba z niepełnosprawnością jest pozbawiona takiej edukacji, bo zwykle tak właśnie się dzieje.

Istnieją obawy, że edukując takie osoby obudzimy ich seksualność zupełnie niepotrzebnie, bo nie będą umiały sobie z nią radzić. Ja będąc nastolatką mogłam zajrzeć do książki – nie było wówczas Internetu, a dzisiaj młodzież ma swobodny dostęp do sieci i do artykułów lub może porozmawiać z innymi nastolatkami, natomiast osoba z niepełnosprawnością intelektualną jeśli nie mówi bądź ma autyzm i nie potrafi nawiązywać relacji takich jak pełnosprawni nastolatkowie, to nie zdobędzie od rówieśników takiej wiedzy.

Na jednym ze szkoleń, które prowadziła,  chłopak z Zespołem Downa zadał mi pytanie :bo ja, proszę pani, w nocy to mam takie mokre majtki, co mi jest? I jego kolega, również z Zespołem Downa klepnął go w plecy i powiedział: stary to rozwolnienie. To oddaje istotę tego, że osoba niepełnosprawna nie jest w stanie zdobyć rzetelnej i właściwej informacji od rówieśników. Nie przeczyta też książki, ponieważ w ogóle nie czyta i nie potrafi wyszukać informacji w Internecie, bo nawet jeśli wpisze hasło seks, to wiemy co znajdzie.Jeśli rodzice lub nauczyciele pozbawią takiej osoby edukacji seksualnej to jak ona ma się nauczyć właściwie wyrażać swoją seksualność?

Trudna miłość
Nie można ograniczyć świata osoby z niepełnosprawnością do zaspokajania podstawowych praktycznych potrzeb. Ułomność w pewnej dziedzinie nie oznacza ułomności w ogóle. Społeczeństwa, które zostały nauczone otwartości wobec niepełnosprawnych wytworzyły cały szereg instytucji wspomagających harmonijny rozwój osób doświadczonych przez los. Rodzice dzieci niepełnosprawnych, także niepełnosprawnych intelektualne, otrzymują fachową pomoc. Jednak najważniejszym krokiem ku udzieleniu pełnej, dobrzej pomocy dzieciom, młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną i ich rodzicom jest upadek tabu. Dopóki ono istnieje takie dzieci i tacy dorośli będą padać ofiarami przemocy seksualnej

Rozwój płciowy dzieci z niepełnosprawnością intelektualną

Gdybyśmy chcieli ukazać pewną specyfikę to należałoby powiedzieć, że rozwój psychoseksualny osób z niepełnosprawnością intelektualną może być nieharmonijny.

Seksualność to nie tylko rozwój płciowy, ale też emocjonalny, społeczny. Może zdarzyć się tak, że osoba dorosła np. z Zespołem Downa bawi się z 3 – latkiem w doktora. Z perspektywy osób z otoczenia popełnia czyn pedofilny np. prosząc tego małego chłopca o rozebranie się, dotykanie swoich narządów płciowych, ale tak naprawdę on kieruje się zupełnie inną motywacją – on jest ciekawy, tak jak jest ciekawe małe dziecko. Oczywiście, to nie musi dotyczyć każdej osoby ale w większości przypadków ta motywacja związana jest z ciekawością. Rozwój płciowy, to że ciało jest dojrzałe, nie musi współgrać z  rozwojem emocjonalnym osoby. Inaczej patrzymy na pewne przejawy seksualności u osoby z niepełnosprawnością intelektualną, zawsze staramy się patrzeć przez pryzmat tego co może wypływać z niepełnosprawności.

Norma społeczna

Kiedy myślimy o specyfice seksualności, to powinniśmy też pomyśleć o tym, że osobom z niepełnosprawnością intelektualną trudniej jest zrozumieć normy społeczne.

Zachowania seksualne muszą się wpisywać w normy, które obowiązują w społeczeństwie. Jeżeli idąc ulicą nastolatek z niepełnosprawnością umysłową czy ze spektrum autyzmu zaczyna się dotykać, masturbować, to nie wypływa to z chęci ekspozycji swoich narządów płciowych, on nie ma żadnych skłonności ekshibicjonistycznych. On po prostu nie wie gdzie i kiedy może się dotykać. Nie wie, że nie należy tego robić w takich sytuacjach. Nikt z nim nie rozmawiał i nikt mu tego nie wyjaśnił.

Chciałabym zwrócić uwagę na to, że wiele zachowań seksualnych czy przejawów seksualności osób niepełnosprawnych intelektualnie może mieć pozaseksualne przyczyny. Tak się dzieje znacznie częściej niż u osób pełnosprawnych. Są to np. zaburzenia sensoryczne. Fakt, że inaczej odbieram bodźce słuchowe, wzrokowe, a zwłaszcza dotykowe w tym przypadku, mogą powodować, że uszkadzam swoje ciało podczas masturbacji. Może tak być, że nadwrażliwość ruchowa może rzutować na relację osoby z niepełnosprawnością umysłową bądź spektrum autyzmu ze swoim partnerem czy partnerką. Wiemy, że w świecie seksualnym jest mnóstwo zapachów i smaków, co może być czymś, co wpływa na kształt relacji. Jedyną drogą do tego żeby osoba z niepełnosprawnością intelektualną była zdrowa seksualnie i żeby w sposób społecznie akceptowalny wyrażała swoją seksualność jest edukowanie jej od najmłodszych lat.

Komentarze

  1. Grażyna Schabowska o 18:29

    Rodzice dzieci czy osób dorosłych niepełnosprawnych powinny w sposób reklamowy otrzymać informację o dostępności tego portalu może zechcieliby przeczytać materiał o seksualności.Mam pewne spostrzeżenie iż stowarzyszenia raczej przewodniczący stowarzyszeń są również niedoinformowani i blokują kontakt z rodzicami twierdząc, że rodzice nie zgłaszają tego typu problemów dotyczących seksualności ich dzieci. Nie są zainteresowani zorganizowaniem spotkania seksuologa z rodzicami a szkoda. Żaden kierownik WTZ nie odważy się zaprosić bez zgody przewodniczącego stowarzyszenia zaprosić seksuologa na spotkanie z rodzicami. Nie jest to regułą, ale często jest to barierą.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *