Przemoc seksualna – co to jest?

Przemoc seksualna to naruszenie wolności seksualnej. Do tej kategorii zaliczymy gwałty w czasie wojny i pokoju, molestowanie seksualne, seksualne wykorzystywanie osób z niepełnosprawnościami, wykorzystywanie seksualne dzieci, stręczycielstwo, zmuszanie do prostytucji, wszelkie niechciane kontakty seksualne

Zgodnie z prawodawstem wielu krajów przemocą jest także małżeństwo z  osobą nieletnią,  okaleczenie narządów płciowych, komentarze o kontekście seksualnym, wymuszenie aborcji, odmowa antykoncepcji lub środków zabezpieczających. Przemoc jest także wtedy gdy ofiara nie jest w stanie wyrazić zgody  lub jasno odmówić znajdując się pod wpływem alkoholu, leków, narkotyków, snu, nieumiejętności oceny sytuacji

dr n. hum. Agnieszka Kościańska – antropolożka kultury, Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UW, zajmuje się badaniami nad seksualnością, płcią i religijnością

Jaka jest definicja przemocy seksualnej? Co jest klasyfikowane jako zachowanie seksualnie agresywne? Czy każdy niewybredny żart to już przemoc?

Myślę, że trzeba wyodrębnić dwa porządki. Jeden to jest porządek prawny, a drugi porządek subiektywny.

Gwałt vs inna czynność seksualna

W polskim prawie mamy taki byt jak przestępstwo zgwałcenia, które jest zdefiniowane niezwykle szeroko. Mamy też  inną czynność seksualną.  Granica między tymi dwoma zachowaniami jest płynna.

Polskie prawo, w przeciwieństwie do bardzo wielu kodeksów europejskich uznaje, że gwałt to niekoniecznie musi być penetracja pochwy penisem, tak jak jest to w prawie brytyjskim. Według prawa brytyjskiego  tej chwili, żeby można mówić o gwałcie niekoniecznie musi być pochwa, ale musi być członek.

Gwałt według polskiego prawa

Przemoc gwałt i inne czynności seksualne
Przestępstwo zgwałcenia definiuje art.197 § 1 KK mówiąc:  „kto przemocą, groźbą bezprawną lub podstępem doprowadza inną osobę do obcowania płciowego, podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12″. Inna czynność seksualna to z kolei nie stosunek płciowy, ale każde zachowanie związane  z szeroko pojętym życiem płciowym człowieka. Będzie nim więc  dotykanie narządów płciowych, wprowadzanie tam różnych przedmiotów, dotykanie narządami płciowymi wymienionych lub innych części ciała ofiary, zmuszanie jej do dokonania masturbacji sprawcy albo do wykonania na sobie takiej czynności. Te czynności sa karalne jeśli zostały wymuszone przemocą, groźbą lub podstępem 

Zgodnie z literą polskiego prawa napastnik, który ma zaburzenia erekcji, rozbierze ofiarę i się na niej położy, ale nie będzie miał erekcji w związku z czym nie dojdzie do penetracji – także dopuszcza się gwałtu. A więc polskie prawo daje nam bardzo progresywną, szeroką definicję gwałtu jako przekroczenia autonomii seksualnej ofiary. Mamy tu ofiarę, która ma prawo do decyzji o swoim życiu seksualnym, o swoich kontaktach seksualnych i jeżeli jej prawo do wolności seksualnej zostanie naruszone, to wtedy jest to gwałt. Jest to bardzo szeroka definicja pozwalająca sądzić gwałcicieli.  Nawet w przypadku gwałtu zbiorowego,  ci którzy przytrzymują ofiarę, ale z nią nie współżyją, też są gwałcicielami.

Praktyka sądowa w sprawach o gwałt

Tak stanowi  progresywne prawo, ale praktyka w definiowaniu gwałtu jest niestety inna. W rzeczywistości bardzo trudno jest skazać kogoś za gwałt, bo zawsze w postępowaniu pojawiają się argumenty, że kobieta tak naprawdę chciała zbliżenia, że mówiąc nie dawała do zrozumienia, że jej odmowa jest fora flirtu. Jeżeli nie stwarzamy kulturowo przestrzeni dla kobiet, żeby mogły wypowiadać się na temat swojej seksualności, to jest takie niebezpieczeństwo, że jak będą mówiły nie, to mężczyzna odczyta to jako tak. Więc to jest ta definicja prawna.

Przemoc seksualna – definicje subiektywne

Jeżeli chodzi o definicje subiektywne bardzo ważne jest, żeby pamiętać, że to co jest przemocą zależy w dużej mierze od tego  jak my to definiujemy.

Kiedy prowadzi się badania na temat przemocy seksualnej w Polsce, bardzo często okazuje się, że  jest to prawie nieistniejący problem. Bardzo mało jest kobiet, które przyznają się do tego, że zostały zgwałcone. Wstydzą się  przyznać w obecności ankietera, że coś takiego się wydarzyło.  Marta Grabowska z fundacji Ster zrobiła takie badanie, przed którym ankieterki przeszkolono jak rozmawiać z ofiarami przemocy, jak stworzyć atmosferę, w której kobiety mogłyby o tym opowiedzieć i opisać co to jest przemoc seksualna. Ponieważ kobiety bardzo często doświadczają przemocy seksualnej, ale uważają, że to jest nieważne, to nic takiego, Zawsze tak było, więc w zasadzie nic się nie dzieje, nie sprawia mi to przyjemności, trochę boli, ale w zasadzie nie wiem co to jest. A więc kiedy przeprowadzano takie badania, w których stworzono przestrzeń dla kobiet, żeby mogły opowiedzieć o swoich negatywnych doświadczeniach seksualnych, to okazało się, że bardzo wiele Polek doświadczyło gwałtu i niechcianego seksu. Może one często przed sobą tak tego nie nazywały, bo po prostu było nieprzyjemnie i koniec.

Dom – miejsce niebezpieczne

Niestety najczęściej najbardziej niebezpiecznym miejscem dla kobiety jest jej dom. Gwałty gdzieś w parku czy ciemnym zaułku  zdarzają się sporadycznie, to jest klika czy kilkanaście procent wszystkich przypadków. Zdecydowanie najczęściej gwałty zdarzają się w domu i gwałcicielem jest partner, były partner, ktoś ze znajomych albo ktoś z rodziny. Więc mówiąc o przemocy seksualnej warto pamiętać o tych dwóch poziomach.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *