Marker PSA – podstawowe narzędzie diagnostyczne urologa

Marker PSA to podstawowe badanie urologiczne.

Każdy mężczyzna po 40-tce powinien sprawdzić badanie PSA, nawet jeśli nic mu nie jest.  dolegliwości. Po 50-tce profilaktycznie sprawdza się marker raz w roku. Marker PSA.

dr Roman Sosnowski – specjalista urolog onkolog

Czy badanie markera PSA wystraczy, żeby ocenić stan prostaty?

Czy podwyższona wartość PSA oznacza raka prostaty?

Czy PSA jest idealnym markerem? Niestety nie. Niewątpliwie nie mamy lepszego, bardziej uniwersalnego markera w ramach diagnostyki raka gruczołu krokowego, ale pamiętajmy, że podwyższona wartość stężenia PSA w surowicy krwi nie oznacza wcale, że mamy do czynienia z rakiem gruczołu krokowego. I to na pewno jest wadą tej metody.  Narażamy mężczyzn na zdenerwowanie, złe samopoczucie. Zastanawiają się oni, czy mając podwyższoną wartość PSA mają raka? Oczekują na biopsję, wynik tej biopsji dostępny jest dopiero po kilkunastu dniach, czasami niestety są jakieś powikłania biopsji gruczołu krokowego – ten cały  stres powodowany oczekiwaniem, wyjaśnieniem tej nieprawidłowej wartości stężenia PSA w surowicy krwi jest wadą tego markera.

PSA – narzędzie niedoskonałe, ale najlepsze

Niestety nie mamy innego, lepszego, bardziej uniwersalnego, bardziej specyficznego dla danej choroby. PSA jest także bardzo dobrym markerem w ocenie leczenia raka gruczołu krokowego. Bo np. po radykalnej prostatektomii, czyli po usunięciu gruczołu krokowego z powodu nowotworu PSA powinno być bliskie zeru – nie mamy przecież narządu, które generuje  nam wlaśnie to białko. Jeżeli po takiej operacji zacznie powoli, systematycznie wzrastać stężenie PSA, to oznacza, że mamy prawdopodobnie do czynienia albo ze wznową w miejscu, gdzie był gruczoł krokowy, tzw. wznową lokalną, miejscową, albo z rozsiewem, czyli procesem uogólnionym nowotworowym. Najczęściej są to zmiany przerzutowe do kości, do węzłów chłonnych.

Dodatkowe badania dla pewności 

Niestety, badanie stężenia PSA nie jest do końca miarodajne. Okazuje się bowiem, że aż 25 proc. mężczyzn z prawidłowym poziomem tego białka (mniejszym lub równym 4 ng/ml krwi) choruje na raka prostaty, a ponad połowa mężczyzn z podwyższonym poziomem PSA ma zdrowy gruczoł krokowy. W diagnostyce prostaty lekarz zwykle zleca więc dodatkowo wykonanie ultrasonografii, a czasem także biopsji stercza.

PSA
Regularne profilaktyczne oznaczanie poziomu PSA mogą wykryć raka w najwcześniejszym stadium i pozwolić na całkowite wleczenie pacjenta. Dzisiaj dostęĻne sa zaawansowane metody leczenia raka prostaty, które pozwalają kwalifikować tę chorobę jako przewlekłą, a nie śmiertelną.

Co to jest marker nowotworowy?

Markery nowotworowe to specyficzne substancje obecne we krwi, moczu bądź w wycinkach tkanek pacjenta, których identyfikacja wymaga analiz wykraczających poza typowe testy diagnostyczne używane w onkologii. Badanie ich rodzaju oraz stężenia ułatwia postawienie diagnozy, ocenę ryzyka i długookresowe monitorowanie stanu zdrowia chorego. Pomiar może być dokonany za pomocą różnorodnych technik, przystosowanych do badania próbek DNA, RNA, białek, całych komórek oraz tkanek.  O zmianach w przebiegu choroby nowotworowej świadczą również charakterystyczne odchylenia powszechnie stosowanych wskaźników. Poszczególne markery pojawiają się we krwi chorego w określonych momentach rozwoju nowotworu oraz przy jego remisji.

Markery nowotworowe wskazujące na “męskie nowotwory”.

CEA – antygen rakowo-płodowy stosowany głównie w monitorowaniu raka jelita grubego i stercza. Istnieje wyraźna zależność między stężeniem CEA w surowicy, a zaawansowaniem nowotworu. Norma: 0,5-4,0 mikrograma/l; stężenie może być większe u kobiet w ciąży, u chorych z marskością wątroby, u palaczy tytoniu.

AFP –  białko płodowe występujące w surowicy noworodków do około 4 tygodni po porodzie, następnie praktycznie znika. U osób dorosłych stężenie AFP wynosi poniżej 10 mikrogramów/litr. Wartości powyżej normy świadczyć mogą o nienasieniakowatych nowotworach jąder, wywodzących się z komórek rozrodczych, a także o nowotworach żołądka, jelit, trzustki i dróg żółciowych. Niewielki wzrost AFP obserwuje się w niektórych chorobach nienowotworowych wątroby (m.in. w wirusowym zapaleniu wątroby, w marskości wątroby) oraz u kobiet w ciąży. Norma: 6-10 mikrogramów/l (z wyjątkiem kobiet w ciąży – u nich do 500 mikrogramów/l

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *