Norma seksualna i zboczenie

Co to jest norma seksualna? Kto ją ustala?

Kiedy mówimy o zboczeniu a kiedy o preferencji seksualnej? 

dr Robert Kowalczyk – seksuolog

Co onacza pojęcie normy seksualnej – co przez nie rozumiemy i kiedy ta norma jest przekraczana?

Współcześnie mówimy o normie w seksuologii jako zespole różnych norm.Mówiąc o seksualności nie można jej spłycać tylko do jednej normy.  Dyskutujemy o normach społecznych, biologicznych, religijnych, partnerskich, ewolucyjnych, statystycznych. Dopiero mariaż tych wszystkich norm w dyskusji o jakimś zjawisku może odpowiedzieć w których obszarach norm mieści się dane zjawisko, a poza które wykracza.

Norma kliniczna

Jeśli mówimy o normie klinicznej to odnosimy się do dokumentów, które są związane z tą normą np. Międzynarodową Klasyfikacją Chorób i Zaburzeń, czy też konsensusu zespołów eksperckich. Dyskutujemy wówczas  w bardzo określonym wymiarze, np. co w ujęciu biologicznym, co w ujęciu medycznym, a co w ujęciu seksuologicznym, jest uznawane za normę. I np. w ujęciu seksuologicznym odnosimy się do dokumentu, który został wydany w 2002 roku przez Światową Organizację ZdrowiaDeklaracja Praw Seksualnych (tekst poniżej – przyp.red.)  Jest tam dość jasno określone kryterium – jeżeli osoba godzi się na dane zachowanie seksualne, jest to osoba dojrzała i nie łamie to jakiegoś porządku prawnego, jeżeli nie krzywdzi siebie ani innych osób, to wówczas jakiekolwiek zachowanie seksualne, które spełnia te kryteria nie jest przedmiotem dyskusji.

Pojawia się problem, kiedy osoba cierpi z powodu jakiegoś zachowania. Najczęściej interwencja seksuologiczna polega na wyjaśnieniu tego zachowania, opisie tego zachowania i zdjęcia poczucia winy wokół tego zachowania. Jeżeli nie łamie to norm prawnych, jeżeli jest przyzwolenie jednej i drugiej osoby na daną aktywność seksualną, nawet jeżeli to będzie nawet najbardziej wyrafinowana aktywność seksualna, to zawsze będzie to bardziej osąd moralny niż kliniczny.

Norma społeczna, kliniczna, partnerska.

Myśląc o normach społecznych odnosimy się do tego jak społeczeństwo postrzega dane zjawisko.

Z punktu widzenia klinicznego to jest trochę inny obszar. Jeśli ktoś ma opory względem danego zachowania, a jest namawiany przez partnera czy partnerkę, to pojawia się pytanie czy to jest bariera wstydu, czy jest to niechęć do poszukiwania różnorodności, czy jest to w ogóle niechęć do tego zachowania i odpowiadamy sobie na pytanie, czy warto z tym pracować oraz czy osoba ma ochotę działać w kierunku, w który podpowiada partner. Wtedy jest to już dyskusja o normie partnerskiej i tu oczywiście odnosimy się do norm indywidualnych.  Oczywiście bariera wstydu jest pewnym elementem, ale wstyd jest budowany przez bardzo wiele różnych aspektów. To są np. normy religijne, społeczne. I to jest często powód do cierpienia, a nie powód do rozwijania swojego potencjału.

Pod rozwagę bierze się także normy dla danej społeczności. Jeżeli w danej społeczności następuje dopuszczenie pewnego zachowania, to w innych społecznościach może być ono oceniane zupełnie inaczej. Jeżeli mamy społeczność, w której dopuszczalne są kontakty seksualne z 14 latkami i jest to normą dla danej społeczności, to ona to legitymizuje. Natomiast jeśli to łamie normę prawną danego miejsca, to oczywiście ta norma kulturowa jest normą podrzędną względem normy prawnej. Odnosząc się do działań prawnych: to wszystko co wykracza poza działanie dopuszczone w ramach prawa, jest oceniane przez społeczeństwo negatywnie.

zboczenie
Ekshibicjonizm – rodzaj parafilii ( nienormatywnego zachowania) seksualnej, w której sposobem osiągania satysfakcji seksualnej jest demonstrowanie swoich narządów płciowych lub aktywności seksualnej (np. masturbacji) obcym osobom – zazwyczaj płci przeciwnej – które się tego nie spodziewają. Ekshibicjoniście wystarczy szok wywołany u świadka zdarzenia. Tego rodzaju zdarzenia w Polsce są poza normą prawną i obyczajową. Jednak to, czy mieszczą się w normie partnerskiej zależy już tylko od dynamiki związku

BDSM (sado – maso) – norma czy zboczenie? 

Jeżeli odniesiemy się do BDSM, powiążemy to z takimi elementami jak wiązanie, dominacja, dyscyplina, sadyzm i masochizm. Jeżeli odniesiemy się do konkretnej pary, która preferuje takie zachowania i uważa te zachowania za zgodne z ich repertuarem i wyborem, to trudno jest ocenić to negatywnie w ujęciu klinicznym, nawet wówczas gdyby były to najbardziej wyrafinowane postacie takich zachowań. Bardzo często osoby czują się skonfundowane tym, że w ogóle takie działania podejmują, że takie działania są dla nich podniecające ale spectrum ludzkich zachowań jest na tyle szerokie, że tego typu zachowania się w nich mieszczą.  Wiele zachowań seksualnych wiąże się z grą pomiędzy władzą, submisją, ponieważ agresja i seksualność są bardzo blisko ze sobą związane i są bardzo silnie podniecające.

Często osoby podejmując takie zachowania mają poczucie, że robią coś niewłaściwego. Musimy zdać sobie sprawę z pewnej kwestii – jeżeli nie krzywdzimy siebie, jeżeli nie krzywdzimy partnerki czy partnera, to w takim razie to zachowanie jest właściwe. Ponieważ jest to zachowanie, które występuje pomiędzy osobami dorosłymi, które się na to godzą i jest to element normy partnerskiej.

Powszechna Deklaracja Praw Seksualnych

Dokument Światowej Organizacji Zdrowia przyjęty podczas 14. Światowego Kongresu Seksuologów w Hongkongu 26 sierpnia 1999 

Seksualność jest integralną częścią osobowości każdej istoty ludzkiej. Jej pełny rozwój zależy od zaspokojenia podstawowych ludzkich potrzeb, takich jak pragnienie kontaktu, intymności, ekspresji uczuć, przyjemności, czułości i miłości.
Seksualność kształtuje się w wyniku wzajemnych relacji pomiędzy osobą a otaczającymi ją strukturami społecznymi. Pełny rozwój seksualności jest niezbędny do osiągnięcia dobrostanu w wymiarze indywidualnym, interpersonalnym oraz społecznym.

Prawa seksualne są uniwersalnymi prawami człowieka, bazującymi na niezbywalnej wolności, godności i równości wszystkich istot ludzkich. Ponieważ zdrowie jest fundamentalnym prawem człowieka, tak samo podstawowym prawem człowieka musi być jego zdrowie seksualne.

W celu zapewnienia zdrowego rozwoju seksualności społeczeństw i jednostek ludzkich wszystkie społeczeństwa muszą uznawać, promować, szanować i bronić tych praw seksualnych wszelkimi środkami. Zdrowie seksualne rozwija się w środowisku, które uznaje, respektuje i szanuje te prawa.
Prawa seksualne stanowią fundamentalne i uniwersalne prawa człowieka.

Prawa seksualne człowieka 

1. Prawo do wolności seksualnej
Wolność seksualna obejmuje indywidualną możliwość jednostki do wyrażania pełni potencjału seksualnego, wyklucza jednak wszelkie formy seksualnego przymusu, wykorzystywania i nadużyć w jakimkolwiek czasie i sytuacji życiowej.

2. Prawo do odrębności seksualnej, integralności oraz bezpieczeństwa seksualnego ciała
Prawo to pozwala człowiekowi podejmować niezależne decyzje dotyczące własnego życia seksualnego, zgodne z własną moralnością i obowiązującą etyką społeczną. Obejmuje ono również możliwość sprawowania kontroli nad własnym ciałem i czerpanie z niego zadowolenia oraz wolność od torturowania, okaleczania i jakiejkolwiek przemocy.

3. Prawo do prywatności seksualnej
Obejmuje możliwość podejmowania indywidualnych decyzji i zachowań w sferze intymnej, w stopniu, w jakim nie naruszają one praw seksualnych innych osób.

4. Prawo do równości seksualnej
Odwołuje się do wolności od wszelkich form dyskryminacji, niezależnie od płci, orientacji seksualnej, wieku, rasy, klasy społecznej, religii oraz fizycznej lub emocjonalnej niepełnosprawności.

5. Prawo do przyjemności seksualnej
Przyjemność seksualna, włączając zachowania autoerotyczne, jest źródłem fizycznego, psychologicznego, intelektualnego i duchowego dobrostanu.

6. Prawo do emocjonalnego wyrażania seksualności
Wyrażanie seksualności obejmuje więcej niż przyjemność erotyczną lub zachowanie seksualne. Ludzie mają prawo do wyrażania swojej seksualności poprzez komunikowanie się, dotyk, wyrażanie uczuć i miłość.

7. Prawo do swobodnych kontaktów seksualnych
Oznacza możliwość zawarcia związku małżeńskiego lub niezawierania go, przeprowadzenia rozwodu i ustanawiania innych form związków seksualnych opartych na odpowiedzialności.

8. Prawo do podejmowania wolnych i odpowiedzialnych decyzji dotyczących posiadania potomstwa
Obejmuje możliwość podejmowania decyzji o posiadaniu lub nieposiadaniu potomstwa, jego liczbie, różnicy wieku między potomstwem oraz prawo do pełnego dostępu do środków regulacji płodności.

9. Prawo do informacji seksualnej opartej na badaniach naukowych
Prawo to mówi, że poszukiwanie informacji dotyczących seksualności człowieka musi być realizowane na drodze rzetelnych i nienaruszających zasad etycznych badań naukowych, a odpowiednie rozpowszechnianie informacji będzie następować na wszystkich poziomach społecznych.

10. Prawo do wyczerpującej edukacji seksualnej
Edukacja seksualna jest procesem trwającym od momentu narodzin przez całe życie i powinny być w nią zaangażowane wszystkie instytucje społeczne.

11. Prawo do seksualnej opieki zdrowotnej
Opieka w zakresie zdrowia seksualnego powinna być dostępna i służyć zapobieganiu oraz leczeniu wszelkich problemów, chorób i zaburzeń seksualnych.

Summary
Title
Norma seksualna i zboczenie
Description

Kto decyduje o tym co jest normą, a co zboczeniem lub parafilią? Czy BDSM to zachowanie nienormatywne. I jakie sa właściwie nasze prawa seksualne - mówi seksuolog Robert Kowalczyk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *