Monogamia od wieków stanowi fundament, na którym opiera się większość społeczeństw. Zakłada ona wyłączność – zarówno emocjonalną, jak i seksualną – dwojga ludzi. Współczesna psychologia i seksuologia zauważają jednak rosnący trend odchodzenia od tego modelu na rzecz tzw. konsensualnej niemonogamii (CNM – Consensual Non-Monogamy). Jej najpopularniejszą formą jest otwarty związek.
Dla jednych to wyższy poziom zaufania i ostateczny dowód wolności, dla innych – zdrada w białych rękawiczkach. Czym tak naprawdę jest otwarty związek, dlaczego ludzie decydują się na zburzenie tradycyjnych murów wokół swojej relacji i czy taki krok może uratować rozpadające się małżeństwo?
Na czym polega otwarty związek? Definicja i granice
Wbrew powszechnym, krzywdzącym stereotypom, otwarty związek nie ma nic wspólnego z przyzwoleniem na chaos, oszukiwaniem się czy ukrywaniem romansów. Otwarta relacja to układ, w którym oboje partnerzy wyrażają świadomą, dobrowolną i wolną od nacisków zgodę na to, by nawiązywać relacje intymne lub seksualne z osobami trzecimi.
Kluczowym słowem jest tutaj zgoda oraz wyraźne granice. Otwarty związek różni się od poliamorii tym, że najczęściej priorytetem pozostaje główny, pierwotny związek (tzw. relacja prymarna). Partnerzy dzielą ze sobą życie, dom, finanse i głębokie uczucia. Osoby trzecie służą najczęściej (choć nie zawsze) wyłącznie zaspokojeniu potrzeb seksualnych i urozmaiceniu, bez budowania głębokich więzi romantycznych.
Aby taki układ miał szansę przetrwać, pary tworzą niezwykle szczegółowe, „żelazne” zasady, na przykład:
-
Z kim można uprawiać seks (np. zakaz zbliżeń ze wspólnymi znajomymi).
-
Gdzie można to robić (np. nigdy we własnym, wspólnym łóżku).
-
Czy informujemy się o tych spotkaniach (polityka absolutnej szczerości vs. zasada „nie pytaj, nie mów”).
-
Bezwzględny nakaz stosowania prezerwatyw i regularnych badań na choroby weneryczne.
Dlaczego ludzie decydują się na otwarty związek?
Decyzja o zaproszeniu innych osób do swojej sypialni (nawet metaforycznie) rzadko zapada z dnia na dzień. Pary decydują się na otwarcie relacji z wielu, bardzo różnych pobudek:
- Skrajne niedopasowanie libido: O czym pisaliśmy w poprzednich artykułach – kiedy jedna osoba ma bardzo wysoki temperament, a druga (np. z powodów medycznych lub stresu) całkowicie traci ochotę na seks, otwarcie związku bywa próbą znalezienia kompromisu. Partner o niższym libido zgadza się, by druga strona zaspokajała potrzeby fizyczne poza domem, zachowując przy tym wierność emocjonalną.
- Odkrywanie własnej seksualności: Często dotyczy to osób biseksualnych, które kochają swojego heteroseksualnego partnera, ale czują silną potrzebę eksplorowania intymności również z osobami tej samej płci.
- Poszukiwanie urozmaicenia i walka z rutyną: W wieloletnich związkach, gdzie seks stał się przewidywalny, niektórzy szukają zewnętrznego zastrzyku adrenaliny i nowości, argumentując, że żaden pojedynczy człowiek nie jest w stanie zaspokoić wszystkich fantazji partnera przez kilkadziesiąt lat.
Plusy i minusy otwartego związku
Każdy model relacji ma swoje blaski i cienie. W przypadku otwartego związku stawka jest jednak znacznie wyższa, a emocje – o wiele bardziej skrajne.
| Kryterium | Jasne strony (Plusy) | Ciemne strony i ryzyko (Minusy) |
|---|---|---|
| Emocje i psychika | Brak presji na bycie "wszystkim" dla partnera; poczucie ogromnej wolności i zaufania; zmniejszenie ryzyka potajemnej zdrady. | Potężne wyzwanie dla psychiki: ataki toksycznej zazdrości, poczucie niższości i ciągłe porównywanie się do "innych". |
| Jakość komunikacji | Wymusza absolutną szczerość i najwyższy poziom umiejętności komunikacyjnych; pary częściej rozmawiają o swoich ukrytych pragnieniach. | Każde naruszenie ustalonych zasad lub zatajenie informacji rani równie mocno (albo mocniej), jak zdrada w tradycyjnym związku. |
| Seksualność | Różnorodność, zaspokojenie fetyszów i potrzeb, których główny partner nie chce lub nie może zrealizować; ożywienie namiętności. | Ryzyko chorób przenoszonych drogą płciową (wymaga rygorystycznej higieny i profilaktyki). |
| Więź i zaangażowanie | Świadomy wybór każdego dnia – partnerzy wracają do siebie, bo chcą, a nie z poczucia obowiązku. | Ryzyko zaangażowania emocjonalnego (zakochania się) w osobę trzecią, co często prowadzi do rozpadu głównej relacji. |
Czy otwarty związek to dobry pomysł na „leczenie” aktualnej relacji?
To najważniejsze pytanie, jakie stawiają sobie pary przeżywające trudności. Krótka odpowiedź brzmi: Absolutnie nie.
Decyzja o otwarciu związku w momencie, gdy relacja przechodzi kryzys, jest odpowiednikiem gaszenia pożaru benzyną. Terapeuci par są w tej kwestii wyjątkowo zgodni: niemonogamia nie jest plastrem na rany, nie naprawia braku komunikacji, nie leczy zszarganego zaufania i nie odbudowuje utraconej bliskości.
Jeśli w związku brakuje szacunku, namiętność wygasła z powodu wzajemnych żalów, a jedno z Was czuje się samotne i proponuje otwarcie relacji, by „znaleźć kogoś, kto da mi to, czego Ty mi nie dajesz” – jest to prosta droga do katastrofy. Seks z innymi ludźmi błyskawicznie obnaży pęknięcia w waszym fundamencie i najprawdopodobniej doprowadzi do bolesnego, ostatecznego rozstania, przepełnionego toksyczną zazdrością i poczuciem odrzucenia.
Otwarty związek może funkcjonować wyłącznie wtedy, gdy relacja główna jest u szczytu swojej siły. Wymaga on żelaznego zaufania, nienaruszalnego poczucia bezpieczeństwa, ugruntowanego poczucia własnej wartości obojga partnerów i perfekcyjnej komunikacji. Jeśli tego brakuje w monogamii, wielokrotnie zabraknie tego w poliamorii czy relacji otwartej. Zanim więc zdejmiecie kłódkę z waszej sypialni, upewnijcie się, że mury waszego związku nie trzymają się wyłącznie na słowo honoru.
