W gąszczu pojęć opisujących ludzką intymność, panseksualność często wzbudza najwięcej pytań, stając się symbolem współczesnego, niezwykle otwartego podejścia do miłości. Słowo to wywodzi się od greckiego przedrostka pan-, co oznacza „wszystko”. W psychologii i seksuologii panseksualność definiuje się jako zdolność do odczuwania pociągu fizycznego, romantycznego i emocjonalnego do 2 człowieka, całkowicie niezależnie od jego płci biologicznej czy tożsamości płciowej.
Dla osoby panseksualnej płeć po prostu nie stanowi kryterium w doborze partnera. Zjawisko to często określa się mianem „ślepoty na płeć” (z ang. gender blindness). Oznacza to, że iskra pożądania i głębokie uczucie rodzą się w odpowiedzi na intelekt, charakter, energię, charyzmę i „duszę” danego człowieka. To tożsamość, która w 100% zdejmuje z miłości sztywne, biologiczne ramy.
Panseksualność a biseksualność – gdzie leży granica?
To 1 z najczęstszych dylematów. Ponieważ obie te orientacje zakładają zdolność do odczuwania pociągu do więcej niż 1 grupy społecznej, terminy te są nagminnie mylone lub używane zamiennie. Choć mają ze sobą wiele wspólnego, kluczowa różnica tkwi w samym mechanizmie odczuwania pożądania. Aby w 100% zrozumieć tę subtelną, ale fundamentalną różnicę w postrzeganiu partnera, warto zestawić najważniejsze cechy obu tych tożsamości.
| Kryterium porównawcze | Biseksualność | Panseksualność |
|---|---|---|
| Definicja ogólna | Zdolność do odczuwania pociągu do więcej niż 1 płci (najczęściej do własnej i przeciwnej). | Zdolność do odczuwania pociągu do drugiego człowieka, absolutnie niezależnie od jego płci. |
| Znaczenie płci partnera | Płeć biologiczna i tożsamość płciowa nadal mają znaczenie i wpływają na odczuwanie pożądania. | Płeć jest cechą całkowicie przezroczystą i neutralną (występuje tzw. "ślepota na płeć"). |
| Kierunek pożądania | Osoba może preferować określone cechy fizyczne u kobiet, a zupełnie inne cechy u mężczyzn. | Pożądanie budzi się w odpowiedzi na energię, intelekt, charyzmę i charakter danej jednostki. |
| Proporcje zainteresowania | Pociąg może być rozłożony asymetrycznie (np. w 70% w stronę mężczyzn i w 30% w stronę kobiet). | Kryterium proporcji płciowych nie istnieje, ponieważ płeć nie jest wyznacznikiem atrakcyjności. |
Dla osoby biseksualnej kategoria płci bierze aktywny udział w budowaniu napięcia seksualnego. Z kolei z perspektywy panseksualnej relacja rodzi się wyłącznie w momencie fascynacji konkretnym umysłem i ciałem, w pełni pomijając to, do jakiej grupy społecznej lub biologicznej należy dana osoba. Zrozumienie tego niuansu pozwala z pełnym szacunkiem podchodzić do obu, równie ważnych i pełnoprawnych orientacji.
Jak w praktyce funkcjonuje związek panseksualny?
Podobnie jak w przypadku biseksualności, związek panseksualny jest bardzo podatny na zjawisko błędnego oceniania przez społeczeństwo. Kiedy osoba panseksualna idzie ulicą za rękę z osobą płci przeciwnej, otoczenie automatycznie szufladkuje to jako tradycyjny związek heteroseksualny. Jeśli jej partnerem jest osoba tej samej płci, społeczeństwo zakłada, że to relacja homoseksualna.
Warto jednak podkreślić, że niezależnie od tego, jak para wygląda z zewnątrz, ich wewnętrzna dynamika to wciąż relacja panseksualna. Co jest jej fundamentem?
-
Głębokie połączenie intelektualne: Ponieważ pociąg fizyczny jest tu tak mocno sprzężony z osobowością, związki te często zaczynają się od wielogodzinnych rozmów, wymiany poglądów i silnej fascynacji intelektem 2 strony.
-
Ogromna elastyczność i otwartość: Związek panseksualny to często przestrzeń pozbawiona sztywnych stereotypów dotyczących podziału ról ze względu na płeć. Partnerzy skupiają się na swoich kompetencjach i potrzebach, a nie na tym, co „wypada” kobiecie lub mężczyźnie.
-
Bezpieczna komunikacja: Oparta na 100% szczerości rozmowa o potrzebach jest kluczem, ponieważ partnerzy często muszą tłumaczyć sobie nawzajem (oraz swojemu otoczeniu) naturę swojej relacji i ucinać krążące w społeczeństwie mity.
Najpopularniejsze mity i szkodliwe stereotypy
Osoby panseksualne, funkcjonujące w świecie przyzwyczajonym do sztywnych etykiet, muszą mierzyć się z kilkoma bardzo uciążliwymi mitami, które wynikają z braku edukacji.
- „Panseksualność to to samo co poliamoria” – To 1 z najbardziej krzywdzących nieporozumień. Panseksualność to orientacja (określa, w kim możemy się zakochać), podczas gdy poliamoria to struktura związku (określa zgodę na budowanie relacji z więcej niż 1 osobą naraz). Osoba panseksualna może być w 100% monogamiczna i lojalna wobec 1 partnera przez całe życie. Orientacja nie determinuje chęci posiadania wielu partnerów.
- „Panseksualistom podoba się dosłownie każdy” – To, że płeć nie ma znaczenia, absolutnie nie oznacza braku jakichkolwiek standardów. Pociąg do „osobowości” nadal zakłada bardzo konkretne preferencje (np. pociągają ich osoby empatyczne, z określonym poczuciem humoru, czy o konkretnym typie energii). Fakt, że ktoś jest otwarty na miłość do każdego człowieka, nie oznacza, że każdy człowiek go fizycznie pociąga.
- „To wymysł dzisiejszych czasów i młodzieży” – Zjawisko miłości nieskupiającej się na płci biologicznej istniało w ludzkiej historii od zawsze (pojawiało się w literaturze i sztuce różnych kultur). Różnica polega na tym, że dopiero w ostatnich dekadach język psychologii dogonił ludzkie doświadczenia, dając nam precyzyjne słowo na opisanie tego, co w naturze obecne było od dawna.
Budowanie trwałej relacji z osobą panseksualną nie wymaga od partnera żadnych nadzwyczajnych umiejętności poza tymi, które są fundamentem każdego udanego związku: empatią, szacunkiem do tożsamości 2 człowieka i chęcią zobaczenia go dokładnie takim, jakim jest.
